Een groot deel van onze dag speelt zich binnen af. Veel mensen werken in een gebouw en brengen ook een groot deel van hun vrije tijd binnen door. We doen het huishouden, bereiden eten, lezen, sporten of houden ons met andere bezigheden bezig. Zo kan een volledige dag voorbijgaan zonder dat we echt buiten zijn geweest.
Nochtans brengt buiten zijn verschillende voordelen met zich mee. Je krijgt daglicht, verandert even van omgeving en kunt tijd doorbrengen in de natuur. Maar wat doet regelmatig buiten zijn precies met je lichaam en geest?
Buitenlicht is sterker dan binnenlicht
Zelfs op een bewolkte dag is het buiten meestal veel lichter dan in huis. Je ogen nemen dat licht waar en geven die informatie door aan je biologische klok. Die interne klok helpt je lichaam om het verschil tussen dag en nacht te herkennen.
Daglicht overdag ondersteunt je biologische klok en helpt je lichaam het natuurlijke ritme van wakker zijn en slapen te behouden. Vooral ochtendlicht geeft je lichaam een duidelijk signaal dat de dag begonnen is. Even buitenkomen na het opstaan of tijdens de voormiddag is daarom een eenvoudige manier om meer natuurlijk licht op te vangen.
Daglicht is niet hetzelfde als rechtstreeks zonlicht. Je hoeft niet in de volle zon te zitten. Ook in de schaduw en bij bewolkt weer krijg je buiten doorgaans veel meer licht dan in de meeste binnenruimtes.
Even naar buiten
Wanneer je een groot deel van de dag binnen doorbrengt, blijf je dikwijls in dezelfde omgeving. De ruimtes, geluiden en bezigheden rondom jou veranderen weinig en alles wat nog moet gebeuren, blijft dichtbij.
Door even naar buiten te gaan, stap je tijdelijk uit die vertrouwde omgeving. Je voelt de buitentemperatuur, merkt het weer op en ziet andere dingen rondom jou. Wat binnen op je wacht, verdwijnt natuurlijk niet, maar je bent er wel even van weg.
Ook een kort buitenmoment kan voor die afwisseling zorgen. Je hoeft daarvoor niets bijzonders te plannen of ergens ver naartoe te gaan.
Natuur kan ontspanning ondersteunen
Buiten zijn in een drukke straat voelt anders dan tijd doorbrengen in een groene omgeving. Bomen, planten, water en natuurlijke geluiden kunnen een extra gevoel van rust geven.
Onderzoek brengt contact met de natuur in verband met minder ervaren stress en een beter mentaal welzijn. In een natuurlijke omgeving kun je bijvoorbeeld het bewegen van bladeren zien, vogels horen of veranderingen in het licht en de lucht opmerken.
Je hoeft daarvoor niet naar een uitgestrekt bos te trekken. Een tuin, park, groene wandelroute of rustige plaats aan het water kan ook een aangename omgeving bieden. Hoe natuurlijker en rustiger een plek aanvoelt, hoe gemakkelijker het voor sommige mensen wordt om even los te komen van de drukte van de dag.
Even rust in je hoofd
Doorheen de dag verwerk je voortdurend informatie. Je neemt beslissingen, onthoudt afspraken, voert taken uit en schakelt tussen verschillende bezigheden. Dat vraagt mentale inspanning en kan ervoor zorgen dat je hoofd na verloop van tijd vol aanvoelt.
In een natuurlijke omgeving hoef je even niets op te lossen of af te werken. Je kunt naar bomen, wolken, planten of water kijken en de geluiden rondom jou waarnemen. Daardoor kan er tijdelijk wat meer rust ontstaan in je denken.
Onderzoek geeft aanwijzingen dat contact met de natuur het herstel na mentale inspanning kan ondersteunen. De resultaten zijn niet voor iedere vorm van concentratie even sterk. Buiten zijn lost concentratieproblemen dus niet automatisch op, maar kan wel een aangename onderbreking bieden wanneer je merkt dat je hoofd vol zit.
Buiten zijn en bewegen
Buiten zijn en bewegen zijn twee verschillende dingen. Je hoeft niet actief te zijn om van daglicht, natuur of een andere omgeving te genieten.
Een buitenmoment kan natuurlijk wel samengaan met beweging. Je kunt wandelen, fietsen, tuinieren, spelen of je op een andere manier buiten verplaatsen. Zo combineer je buiten zijn met de lichamelijke en mentale voordelen van bewegen.
Buiten bewegen is dus een mogelijk bijkomend voordeel, maar geen voorwaarde. Ook rustig buiten zitten kan waardevol zijn.
Buiten zijn en contact met anderen
Wanneer je buiten bent, kun je andere mensen tegenkomen. Soms blijft dat bij een glimlach, een korte begroeting of een spontaan gesprek. Je kunt ook bewust met iemand afspreken om samen buiten te zitten, te wandelen of iets anders te doen.
Buiten zijn hoeft echter geen sociale activiteit te zijn. Wie liever alleen buiten is, kan evengoed genieten van het licht, de rust en de omgeving.
Zonlicht en vitamine D
Wanneer uv-B-straling uit zonlicht je huid bereikt, kan je lichaam vitamine D aanmaken. Vitamine D draagt onder andere bij aan het behoud van normale botten en spieren en aan de normale werking van het immuunsysteem.
Hoeveel vitamine D je via zonlicht aanmaakt, hangt af van verschillende factoren. Het seizoen, het tijdstip, je huidtype, je leeftijd, je kleding en de hoeveelheid huid die aan het zonlicht wordt blootgesteld, spelen daarbij een rol. Er bestaat daarom geen vaste blootstellingsduur die voor iedereen geschikt is.
Meer zon is bovendien niet automatisch beter. Te veel uv-straling beschadigt de huid en verhoogt het risico op huidkanker. Bescherm je huid daarom tegen verbranding en langdurige blootstelling aan felle zon.
Frisse lucht: wat klopt er werkelijk?
We zeggen vaak dat we naar buiten gaan om een frisse neus te halen. Dat kan prettig en verkwikkend aanvoelen, maar buitenlucht bevat niet automatisch meer zuurstof dan binnenlucht. Buitenlucht is ook niet overal schoner. Verkeer, houtrook, fijnstof en pollen kunnen de luchtkwaliteit beïnvloeden.
Wanneer je een warme, benauwde of slecht verluchte ruimte verlaat, kan de buitenlucht wel verfrissend aanvoelen. De luchtverplaatsing, de buitentemperatuur en de verandering van omgeving dragen bij aan dat frisse gevoel.
De waarde van buitenlucht zit dus niet in het idee dat je buiten plots veel meer zuurstof opneemt. Het verschil zit vooral in de luchtverplaatsing, de temperatuur en het verlaten van je binnenomgeving.
Hoeveel tijd heb je buiten nodig?
Er bestaat geen officieel en wetenschappelijk bewezen minimumaantal minuten dat iedereen dagelijks buiten moet zijn. Buiten zijn kan verschillende elementen omvatten, zoals daglicht, natuurcontact, beweging en rust. Die elementen worden afzonderlijk en op verschillende manieren onderzocht.
In een groot onderzoek bij bijna 20.000 volwassenen rapporteerden mensen die minstens 120 minuten per week in de natuur doorbrachten vaker een goede gezondheid en een hoger welzijn dan mensen die geen tijd in de natuur doorbrachten. Het maakte daarbij niet uit of die tijd tijdens één lang bezoek of verschillende kortere momenten werd opgebouwd.
Dat onderzoek was observationeel. Het stelde een verband vast, maar bewijst niet dat de tijd in de natuur rechtstreeks verantwoordelijk was voor de betere gezondheid en het hogere welzijn. Het bewijst evenmin dat iedereen 120 minuten nodig heeft of dat kortere buitenmomenten geen waarde hebben.
De 120 minuten zijn dus een interessante onderzoeksbevinding, geen bewezen minimum en geen officiële gezondheidsrichtlijn. Je hoeft je buitenmomenten daarom niet op te tellen of precies af te meten. Hoe vaak en hoe lang je naar buiten gaat, mag aansluiten bij je dagelijkse leven, je mogelijkheden en wat voor jou aangenaam aanvoelt.
Buiten zijn op jouw manier
Buiten zijn hoeft niet ingewikkeld of groots te zijn. Je kunt in de tuin zitten, buiten een boek lezen, picknicken, een spelletje spelen, op een bankje plaatsnemen, wandelen of een fietstocht maken.
Ook het weer hoeft niet perfect te zijn. Op een bewolkte dag krijg je nog altijd natuurlijk buitenlicht.
Het gaat er vooral om dat je iets kiest wat bij jou past en wat je graag doet.
Zelf ga ik graag wandelen of fietsen in een groene omgeving. Wanneer ik buiten ben, trek ik ook graag foto’s van de natuur. Zo sta ik bewuster stil bij wat ik rondom mij zie: een mooie bloem, het licht tussen de bomen of een landschap dat mij opvalt. Dat is mijn manier om buiten te zijn, te bewegen en van de natuur te genieten. Voor iemand anders kan buiten zijn er helemaal anders uitzien.
Deze tekst is informatief en vervangt geen persoonlijk medisch advies.