Μάθε τις βασικές αρχές του αστικού δικαίου: ιδιωτική αυτονομία, δημόσια τάξη, καλή πίστη, χρηστά ήθη και συναλλακτικά ήθη
Το αστικό δίκαιο αποτελεί τον πυρήνα του ιδιωτικού δικαίου και ρυθμίζει τις σχέσεις μεταξύ ιδιωτών. Οι θεμελιώδεις αρχές του στηρίζονται στο Σύνταγμα και διαμορφώνουν το πλαίσιο μέσα στο οποίο κινούνται τα δικαιώματα και οι υποχρεώσεις των πολιτών.
Ακολουθεί μια συνοπτική αλλά πλήρης παρουσίαση των βασικών εννοιών, όπως προκύπτουν από τον Αστικό Κώδικα και το Σύνταγμα.
1. Ο άνθρωπος ως υποκείμενο του δικαίου
Στο αστικό δίκαιο, ο άνθρωπος είναι το βασικό υποκείμενο δικαιωμάτων και υποχρεώσεων (ΑΚ 34).
Έχει επίσης δικαίωμα στην προσωπικότητα (ΑΚ 57), το οποίο προστατεύει την αξία, την τιμή, την ελευθερία και τη σωματική του ακεραιότητα.
Αυτή η θεμελιώδης θέση του ανθρώπου στηρίζεται στο Σύνταγμα (άρθρο 2 παρ. 1 και 5 παρ. 1).
2. Η αρχή της ιδιωτικής αυτονομίας
Η ιδιωτική αυτονομία σημαίνει ότι κάθε άτομο είναι ελεύθερο:
- να αναπτύσσει την προσωπικότητά του
- να συνάπτει συμβάσεις
- να ρυθμίζει τις σχέσεις του με άλλους ανθρώπους
Η αρχή αυτή εκφράζεται χαρακτηριστικά στο άρθρο 361 ΑΚ, που καθιερώνει την ελευθερία των συμβάσεων.
3. Κανόνες δημόσιας τάξης και ενδοτικού δικαίου
Στο αστικό δίκαιο συναντάμε δύο είδη κανόνων:
Α. Κανόνες δημόσιας τάξης (αναγκαστικού δικαίου)
- Πρέπει να τηρούνται υποχρεωτικά.
- Δεν μπορούν να αποκλειστούν με συμφωνία των μερών.
- Παράδειγμα: ΑΚ 281, που απαγορεύει την καταχρηστική άσκηση δικαιώματος.
Β. Κανόνες ενδοτικού δικαίου
- Εφαρμόζονται μόνο αν τα μέρη δεν συμφωνήσουν κάτι διαφορετικό.
- Εκφράζουν την ελευθερία ρύθμισης των ιδιωτικών σχέσεων.
- Παράδειγμα: ΑΚ 65 για τη διοίκηση νομικού προσώπου («αν δεν ορίζεται κάτι άλλο…»).
Σημαντική υπενθύμιση
Το άρθρο 3 ΑΚ ορίζει ότι η ιδιωτική βούληση δεν μπορεί να αποκλείσει την εφαρμογή κανόνων δημόσιας τάξης.
4. Συναλλακτικά ήθη, χρηστά ήθη και καλή πίστη
-Συναλλακτικά ήθη
Είναι οι συνήθειες που έχουν επικρατήσει σε συγκεκριμένο κύκλο συναλλαγών.
Δεν απαιτούν μακρά διάρκεια ή κοινή συνείδηση δικαίου, όπως το έθιμο.
-Χρηστά ήθη
Αφορούν τις αντιλήψεις κοινωνικής ηθικής του μέσου συνετού ανθρώπου.
Είναι έννοια μεταβαλλόμενη στον χρόνο.
-Καλή πίστη
Υπάρχουν δύο μορφές:
- Αντικειμενική καλή πίστη: εντιμότητα και ευπρέπεια στις συναλλαγές (ΑΚ 200, 288 κ.ά.).
- Υποκειμενική καλή πίστη: η πεποίθηση ότι κάποιος ενεργεί νόμιμα (π.χ. στη χρησικτησία, ΑΚ 1041).
Η καλή πίστη αποτελεί θεμελιώδη αρχή του ιδιωτικού δικαίου.
Q&A – Συχνές Ερωτήσεις
Τι σημαίνει ότι ένας κανόνας είναι ενδοτικού δικαίου;
Σημαίνει ότι εφαρμόζεται μόνο αν τα μέρη δεν συμφωνήσουν κάτι διαφορετικό. Αν υπάρχει συμφωνία, αυτή υπερισχύει.
Μπορούν τα μέρη να παρακάμψουν έναν κανόνα δημόσιας τάξης;
Όχι. Οι κανόνες δημόσιας τάξης εφαρμόζονται υποχρεωτικά (άρθρο 3 ΑΚ).
Τι είναι τα χρηστά ήθη;
Είναι οι κοινωνικές αντιλήψεις περί ηθικής συμπεριφοράς. Αλλάζουν ανάλογα με την εποχή.
Τι είναι η αντικειμενική καλή πίστη;
Η απαίτηση να ενεργεί κάποιος με εντιμότητα και ευπρέπεια στις συναλλαγές.
Ποια η διαφορά συναλλακτικών ηθών και εθίμου;
Τα συναλλακτικά ήθη δεν απαιτούν μακρά διάρκεια και κοινή συνείδηση δικαίου, ενώ το έθιμο απαιτεί και τα δύο.
Λουκία
ΥΓ: Το θέμα αναλύεται πλήρως στο eBook
«Γενικές Αρχές Δικαίου – ΙΙ https://payhip.com/b/uExH7
Comments ()