Κάθε μέρα παίρνουμε δεκάδες αποφάσεις, συχνά χωρίς να το καταλαβαίνουμε.
Μερικές είναι μικρές όπως «τι θα φάμε σήμερα» ή «ποιο email θα απαντήσουμε πρώτο».
Κάποιες όμως είναι πιο σημαντικές, που μπορούν να καθορίσουν την πορεία της ζωής μας.
Το πρόβλημα είναι όταν λειτουργούμε στον «αυτόματο πιλότο» και αντί να σκεφτόμαστε καθαρά και να βλέπουμε τις επιλογές μας με καθαρή ματιά, αντιδρούμε, προσπαθούμε να καλύψουμε την πίεση της στιγμής ή βασιζόμαστε σε παλιές συνήθειες που δεν μας υπηρετούν πια.
Το έκανα κι εγώ για χρόνια, μέχρι που συνειδητοποίησα ότι δεν μου έλειπε προσπάθεια, αλλά διαφορετικός τρόπος σκέψης.
Υπάρχει όμως ένας τρόπος να το αλλάξουμε αυτό.
Υπάρχουν τα εργαλεία που μπορούν να βοηθήσουν να βλέπουμε πιο καθαρά, να σκεφτόμαστε στρατηγικά και να παίρνουμε αποφάσεις που μας δυναμώνουν αντί να μας μπλοκάρουν.
Αυτά τα εργαλεία είναι τα Νοητικά Μοντέλα.
Μπορεί να τα έχεις ακούσει στον κόσμο του business ή της επαγγελματικής ανάπτυξης, αλλά η αλήθεια είναι ότι δουλεύουν εξίσου καλά στην προσωπική ζωή.
Σου δίνουν ένα πλαίσιο σκέψης που σε προστατεύει από λάθη, σου δείχνει ευκαιρίες που δεν είχες δει και σε βοηθά να αναπτύσσεσαι με συνέπεια και ηρεμία.
Ας δούμε πως μπορούν να εφαρμοστούν αυτά τα νοητικά μοντέλα, τόσο στην εργασία όσο και στην προσωπική ζωή, ώστε να αρχίσεις να παίρνεις πιο συνειδητές αποφάσεις και να ζεις με μεγαλύτερη ηρεμία και επίγνωση.
Δεν είναι προσωπικές μου θεωρίες, αλλά εργαλεία σκέψης που βασίζονται σε ιδέες και θεωρίες στοχαστών και επενδυτών. Τις πηγές μπορείς να τις βρεις στο τέλος του άρθρου, αν θέλεις να εμβαθύνεις.
Πάμε να τα δούμε λοιπόν
1. Να σκέφτεσαι ανάποδα
Πολλοί από εμάς ρωτάμε συνεχώς: «Πώς θα πετύχω;».
Τι θα γινόταν όμως αν αντί για αυτό, ρωτούσαμε: «Τι θα με κάνει να αποτύχω;»
Αυτό σημαίνει να εντοπίζεις τα σημεία που μπορούν να καταστρέψουν ένα project, όπως καθυστερημένα deadlines, κακή επικοινωνία ή ασαφείς στόχους και να τα αποφεύγεις προληπτικά.
Σημαίνει να βλέπεις, τι καταστρέφει τη σχέση σου με κάποιον, ή τι σε κρατάει πίσω από τους προσωπικούς σου στόχους, και να παίρνεις αποφάσεις ώστε να μην αφήνεις αυτά τα πράγματα να συμβούν.
Με λίγα λόγια, αντί να κυνηγάς μόνο την επιτυχία, απομάκρυνε τις παγίδες που σε μπλοκάρουν.
Αυτό από μόνο του, μου άλλαξε τον τρόπο που προσεγγίζω δύσκολες καταστάσεις.
2. Να σκέφτεσαι τις συνέπειες των συνεπειών
Συχνά παίρνουμε αποφάσεις βασιζόμενοι στο άμεσο αποτέλεσμα.
Αν φας ένα γλυκό, θα νιώσεις χαρά για λίγο. Αλλά μετά τι; Θα νιώσεις ενοχή ή θα επηρεάσει την ενέργειά σου για την υπόλοιπη μέρα.
Πριν πάρεις μια απόφαση, αναρωτήσου «και μετά τι;».
Αν αποφασίσεις να επενδύσεις σε κάτι νέο, ποιες θα είναι οι συνέπειες μετά από μια εβδομάδα, ένα μήνα, ένα τρίμηνο;
Κάθε επιλογή έχει αλυσιδωτές συνέπειες. Το να σκέφτεσαι τις συνέπειες σε προστατεύει από αποφάσεις παρορμητικές που ίσως αργότερα δημιουργήσουν προβλήματα.
3. Να ξέρεις τι καταλαβαίνεις καλά
Δεν χρειάζεται να είσαι ειδικός σε όλα.
Όταν αναλαμβάνεις κάτι που δεν γνωρίζεις καλά, συχνά χάνεις χρόνο και αγχώνεσαι. Καλύτερα να ζητήσεις βοήθεια, να αναθέσεις σε κάποιον που το κατέχει ή να μάθεις τα βασικά πριν δράσεις.
Μην προσπαθείς να λύσεις προβλήματα που δεν έχεις τα εργαλεία ή την εμπειρία να διαχειριστείς.
Αναγνώρισε τι ξέρεις καλά και τι όχι, και δράσε με βάση αυτό.
Αυτό σε κρατάει ήρεμη και αυξάνει τις πιθανότητες να πετύχεις.
4. Η πραγματικότητα δεν είναι το πλάνο σου
Μερικές φορές έχουμε στο μυαλό μας πώς «πρέπει» να είναι τα πράγματα, αλλά η πραγματικότητα είναι διαφορετική.
Ένα project μπορεί να μην εξελιχθεί όπως το σχεδίασες και ίσως τα πράγματα δεν κυλούν όπως περίμενες σε μια σχέση ή σε μια συνήθεια που προσπαθείς να χτίσεις.
Όταν βλέπεις τη διαφορά ανάμεσα στο πλάνο και την πραγματικότητα, εμπιστεύσου την πραγματικότητα. Αν κάτι δεν δουλεύει, μην επιμένεις μόνο και μόνο για να αποδείξεις ότι «έχεις δίκιο».
Προσαρμόσου και βρες λύσεις που λειτουργούν.
Για μένα, αυτό ήταν από τα πιο δύσκολα αλλά και πιο απελευθερωτικά μαθήματα.
5. Μην αποδίδεις κακόβουλη πρόθεση εκεί που υπάρχει απλώς λάθος
Όταν κάποιος συνεργάτης κάνει λάθος, συνήθως δεν είναι προσωπικό. Όταν κάποιος φίλος ή σύντροφος σε απογοητεύει, δεν σημαίνει ότι θέλει να σε πληγώσει.
Όλοι μας κάνουμε λάθη. Αντί να επιτεθείς, σκέψου μήπως μπορείς να διορθώσεις ή να υποστηρίξεις την κατάσταση.
Αυτό σε προστατεύει από περιττό στρες.
6. Σκέψου πιθανότητες, όχι βεβαιότητες
Σπάνια κάτι είναι απόλυτο.
Μην ρωτάς μόνο «θα δουλέψει;», ρώτα «ποιες είναι οι πιθανότητες;». Αν οι πιθανότητες είναι καλές και η αποτυχία δεν κοστίζει πολύ, αξίζει να δοκιμάσεις.
Αν δεν είσαι σίγουρη για το αποτέλεσμα μιας απόφασης, αξιολόγησε τα ρίσκα και τις πιθανότητες. Έτσι παίρνεις αποφάσεις πιο ήρεμα, χωρίς υπερβολικό άγχος.
7. Απλοποίησε
Πολλές φορές κάνουμε τα πράγματα πιο δύσκολα από όσο χρειάζεται.
Αν κάτι δεν λειτουργεί, ίσως δεν φταίει η αγορά ή οι συνθήκες, αλλά το ίδιο το προϊόν ή η διαδικασία.
Αν νιώθεις μπλοκαρισμένη ή δεν εξελίσσεσαι, ίσως περιπλέκεις καταστάσεις που μπορούν να λυθούν πιο απλά.
Η απλότητα φέρνει σαφήνεια και ηρεμία.
8. Συνδύασε μικρές δυνάμεις για μεγάλα αποτελέσματα
Όταν χρησιμοποιείς πολλά μικρά εργαλεία μαζί, τα αποτελέσματα πολλαπλασιάζονται.
Μικρές συνήθειες όπως να κοιμάσαι καλά, να μιλάς ειλικρινά και να βρίσκεις χρόνο για τον εαυτό σου μπορούν να δημιουργήσουν τεράστια θετική αλλαγή, όταν συνδυάζονται.
Οι δυνάμεις που δουλεύουν μαζί φέρνουν μεγαλύτερη επίδραση.
9. Η δύναμη της συνέπειας
Δεν χρειάζεται να κάνεις μεγάλες αλλαγές με μανία.
Η καθημερινή, μικρή προσπάθεια φέρνει αποτελέσματα που πολλαπλασιάζονται με τον χρόνο. Η συνεχής βελτίωση 1% κάθε μέρα σε κάνει καλύτερη.
Σταθερή πρόοδο με μεγάλη διαφορά στο τέλος.
10. Προστάτεψε τον εαυτό σου
Αν όλα πρέπει να πάνε τέλεια για να πετύχεις, είσαι ευάλωτη. Μην απαιτείς από σένα ή από άλλους να είναι τέλειοι.
Φρόντισε να έχεις χώρο για να ανακάμψεις, να μάθεις και να συνεχίσεις. Αυτό σε κάνει πιο ανθεκτική και μειώνει το άγχος.
Η ζωή δεν χρειάζεται να είναι ένα συνεχές τρέξιμο χωρίς νόημα.
Δεν χρειάζεται να νιώθεις μπλοκαρισμένη ή να περιμένεις τη «μεγάλη στιγμή» για να δράσεις σωστά.
Κάθε μέρα είναι μια ευκαιρία να σκεφτείς καθαρά, να δεις τις επιλογές σου με νέα ματιά και να κάνεις μικρές αλλά σημαντικές αλλαγές.
Τα παραπάνω νοητικά μοντέλα δεν είναι απλά θεωρίες. Είναι εργαλεία που μπορείς να εφαρμόσεις άμεσα. Δοκίμασέ τα στην καθημερινότητά σου.
Ξεκίνα από ένα και παρατήρησε τη διαφορά που κάνει η συνειδητή σκέψη και η συνέπεια.
Δεν χρειάζεται να τα κάνεις όλα τέλεια. Δεν χρειάζεται να τα έχεις όλα υπό έλεγχο.
Το μόνο που χρειάζεται είναι να παίρνεις αποφάσεις με καθαρό μυαλό και να κινείσαι μπροστά με αυτοπεποίθηση. Η ζωή σου μπορεί να γίνει πιο ήρεμη, πιο αποτελεσματική και πιο γεμάτη, απλώς και μόνο με λίγη περισσότερη σκέψη και συνειδητή δράση.
Μια μικρή αλήθεια
Όχι, δεν τα έχω βάλει όλα σε εφαρμογή και κάποια ούτε που τα θυμάμαι όταν πραγματικά τα έχω ανάγκη. Αλλά συχνά επιλέγω ένα και το δοκιμάζω σε κάτι που με ταλαιπωρεί είτε στην εργασία μου είτε προσωπικά.
- Έχεις χρησιμοποιήσει κάποιο από αυτά;
- Ποιο νιώθεις ότι χρειάζεσαι περισσότερο αυτή την περίοδο;
Πηγές:
1. Να σκέφτεσαι ανάποδα - Inversion, Charlie Munger
2. Να σκέφτεσαι τις συνέπειες - Second-Order Thinking, Charlie Munger
3. Να ξέρεις τι καταλαβαίνεις καλά - Circle of Competence, Charlie Munger, Warren Buffett
4. Η πραγματικότητα δεν είναι το πλάνο σου - Map ≠ Territory, Alfred Korzybski
5. Μην αποδίδεις κακόβουλη πρόθεση εκεί που υπάρχει απλώς λάθος - Hanlon’s Razor, Robert J. Hanlon
6. Σκέψου πιθανότητες, όχι βεβαιότητες - Probabilistic Thinking, Charlie Munger
7. Απλοποίησε - Occam’s Razor, William of Ockham
8. Συνδύασε μικρές δυνάμεις για μεγάλα αποτελέσματα - Lollapalooza Effect, Charlie Munger
9. Η δύναμη της συνέπειας - Compounding, Μαθηματικά / Charlie
10. Προστάτεψε τον εαυτό σου - Margin of Safety, Charlie Munger / Benjamin Graham
Comments ()