Gisteren lag hij nog in de zon. Vandaag blijft zijn eten staan.
En jij probeert er iets van te maken. Was gisteren een goede dag? Is vandaag gewoon wat minder? Of ben je aan het wennen aan veranderingen die eigenlijk helemaal niet zo gewoon zijn?
Bij een zieke of oudere kat kan die twijfel langzaam je dagen binnensluipen. Je kijkt nog eens naar zijn voerbak. Luistert of hij komt aanlopen. Schuift zijn dekentje recht.
Hoe beoordeel je de kwaliteit van leven van je kat als je er zelf zo middenin zit?
De HHHHHMM-schaal kan helpen om gerichter te kijken. Een lastige naam, inderdaad. Maar de vragen erachter gaan over heel gewone dingen: eten, bewegen, contact zoeken. En over pijn en ongemak die misschien minder zichtbaar zijn.
Wat is de HHHHHMM-schaal?
De HHHHHMM-schaal is ontwikkeld door dierenarts Alice Villalobos. De letters verwijzen naar zeven Engelse aandachtspunten: Hurt, Hunger, Hydration, Hygiene, Happiness, Mobility en More good days than bad.
In het Nederlands: pijn en ademhaling, eten, vochtbalans, verzorging, plezier, bewegen en de verhouding tussen goede en zware dagen. De oorspronkelijke schaal geeft ieder onderdeel een score van 1 tot 10.
Ze is bedoeld om de kwaliteit van leven te bespreken en beslissingen over de zorg te ondersteunen.
Je hoeft de afkorting niet te onthouden. Het helpt vooral als je weet waar je naar kunt kijken.
Zeven aandachtspunten voor de kwaliteit van leven van je kat
1. Pijn en ademhaling (Hurt)
Kan je kat comfortabel rusten en ademen? Zie je houdingen of reacties die op pijn kunnen wijzen?
Katten laten pijn niet altijd duidelijk zien. Heel stil zijn is dus niet automatisch hetzelfde als ontspannen zijn. Bij benauwdheid, ademen met open mond of duidelijk moeizaam ademen neem je direct contact op met je dierenarts of de spoeddienst. Wacht dan niet tot je een overzicht hebt ingevuld.
2. Eten (Hunger)
Eet je kat uit zichzelf? Met belangstelling? Of loopt hij naar zijn bakje, ruikt even en draait zich weer om?
Noteer wat hij werkelijk eet. “Hij heeft iets gegeten” kan bij nader inzien twee hapjes betekenen.
3. Vochtbalans (Hydration)
Verandert het drinken? Drinkt hij minder of juist opvallend meer? Bespreek veranderingen met de dierenarts. Die kan beoordelen of er een probleem is met de vochtbalans en welke ondersteuning passend is.
4. Verzorging (Hygiene)
Kan je kat zichzelf nog verzorgen? Bereikt hij de kattenbak en blijft hij schoon en droog?
Het gaat ook om wat jij kunt doen om hem comfortabel te houden als hij daarbij hulp nodig heeft.
5. Plezier (Happiness)
Waar reageert jouw kat nog op? Jouw thuiskomst, een vertrouwd spelletje, zijn plekje naast je?
Plezier hoeft niet uitbundig te zijn. Kijk naar de dingen die voor déze kat betekenis hebben.
6. Bewegen (Mobility)
Komt hij bij zijn eten, water, rustplek en kattenbak? Hoeveel moeite kost dat?
Bespreek ook of aanpassingen in huis of behandeling kunnen helpen. Niet meer op de vensterbank springen vertelt iets, maar vraagt nog wel om uitleg.
7. Goede en zware dagen (More good days than bad)
Hoe ziet het geheel eruit? Zijn er nog comfortabele dagen, of volgen zware dagen elkaar steeds vaker op?
Deze zeven gebieden horen bij elkaar. Ze helpen je veranderingen te benoemen die anders misschien blijven steken in: “Hij is gewoon niet zichzelf.”
Achteruitgang bij je kat herkennen: vergelijk met zijn eigen goede dag
Misschien heeft jouw kat nooit graag op schoot gezeten. Dan zegt dat op zichzelf weinig. Maar als hij jarenlang iedere avond naast je kwam liggen en dat nu niet meer doet, wil je weten waarom.
Schrijf eens op:
- Wat doet mijn kat op een comfortabele dag?
- Waar zoekt hij uit zichzelf contact of ontspanning?
- Wat doet hij nu minder, anders of helemaal niet meer?
Vergelijk hem niet voortdurend met zijn jonge jaren. Kijk vooral welke veranderingen optreden en bespreek wat die betekenen.
Goede en slechte dagen bijhouden: klein is genoeg
Een korte notitie kan al helpen:
"Dinsdag: zelf gegeten, op zijn kleedje gelegen, kwam even bij me. Woensdag: weinig gegeten, bleef onder het bed."
Je hoeft er geen uitgebreid dossier van te maken. En er is geen verplichte observatieperiode. Vraag je dierenarts hoe vaak je moet kijken en welke veranderingen je direct moet melden.
Een kalender kan patronen zichtbaar maken. Eén ernstig probleem wordt alleen niet minder ernstig doordat er ook fijne momenten zijn. Vooral pijnbestrijding en comfortabel kunnen ademen zijn wezenlijk voor kwaliteit van leven.
Wanneer moet je een kat laten inslapen?
Misschien is dat de vraag waarmee je hier terechtkwam. Het is ook de vraag waarop een blog je geen persoonlijk antwoord kan geven.
De dierenarts kan je kat onderzoeken, de vooruitzichten bespreken en uitleggen welke behandeling nog mogelijk is. Daarbij hoort ook de vraag wat een behandeling van je kat vraagt, en wat die hem kan opleveren.
Je kunt bijvoorbeeld vragen:
- Welke klachten kunnen we nog verlichten?
- Hoe merken we of de behandeling voldoende helpt?
- Welke veranderingen betekenen dat ik meteen moet bellen?
- Hoeveel bedenktijd is er, en wat heeft mijn kat ondertussen nodig?
Over euthanasie praten betekent niet dat de afspraak daarmee vaststaat. Je mag eerst willen begrijpen wat er aan de hand is.
En je mag het moeilijk vinden. Ook als je de antwoorden ergens al vermoedt.
Hulp bij twijfel: de gids 'Afscheid van je kat' van Kattenwijs
In Afscheid van je kat vind je een eigen observatieoverzicht, geïnspireerd op deze zeven aandachtspunten. Dat gebruikt cijfers van 1 tot 5 zonder totaalscore: een praktische manier om veranderingen te noteren, geen vervanging van de oorspronkelijke schaal of een medisch oordeel.
De gids bevat ook een kalender, vragen voor de dierenarts, praktische voorbereiding en ruimte voor herinneringen en verdriet. Een uitgebreide gezinsversie voor als er kinderen betrokken zijn, is inbegrepen.
Bekijk de gids Afscheid van je kat (inclusief gezinsversie) in de Kattenwijs-shop
Beide gidsen zijn printbaar en digitaal invulbaar.
Je hoeft niet alles in te vullen. Soms helpt één opgeschreven vraag al om het gesprek te beginnen.
Lees ook bij Kattenwijs
- Verandert je oudere kat geleidelijk? Lees hoe je veranderingen bij je senior kat kunt bijhouden.
- Neem je observaties mee naar de praktijk: wat moet je de dierenarts vertellen over je kat?
Bronnen en verder lezen
- Merck Veterinary Manual — HHHHHMM Quality-of-Life Scale
- VCA Animal Hospitals — Quality of Life at the End of Life for Your Cat
- Cats Protection — Putting a cat down: advice on euthanasia
Dit artikel geeft algemene informatie. Neem bij zorgen over je kat contact op met je dierenarts.
Reacties ()